ఐదవ అధ్యాయం - కర్మసన్యాస యోగః

అర్జునుడు పలికెను – ఓ కృష్ణా ! ఒకసారి కర్మసన్యాసమును, మరియొకసారి కర్మయోగమును ప్రశంసించున్నావు. నిశ్చయముగా ఈ రెండింటిలో నాకు ఏది శ్రేయస్కరమో తెలియజేయుము. (5:1)

అప్పుడు భగవానుడు, అర్జునా! కర్మసన్యాసము, కర్మయోగము అను ఈ రెండును మోక్షమును కలుగజేయును. కానీ ఈ రెండింటిలోను కర్మసన్యాసం(కర్మ పరిత్యాగము) కంటెను కర్మయోగము(కర్మానుష్టానమే) శ్రేష్టమైనది. (5:2)

ఓ మహాబాహో! ఎవరిని ద్వేషింపని, దేనిని కాంక్షింపని కర్మయోగిని నిత్యసన్యాసిగా ఎరుంగవలెను. ఏలనన రాగాద్వేషాది ద్వంద్వందములు లేనివాడు అవలీలగా సంసారబంధముల నుండి విముక్తడగును. (5:౩)

సాంఖ్య, కర్మయోగములు వేర్వేరు ఫలములను ఇచ్చునని అవివేకులు పలికెదరు. పండితులట్లు పలుకరు. ఆ రెండింటిలో ఏ ఒక్కదానినైనను బాగుగా ఆచరించినవాడు ఈ రెండింటి ఫలస్వరూపమైన పరమాత్మను పొందుచున్నాడు. (5:4)

జ్ఞానయోగులు పొందు మోక్షమునే కర్మయోగులును పొందుదురు. జ్ఞానయోగఫలమును, కర్మఫలయోగమును ఒక్కటిగా చూచువాడే నిజముగా గ్రహించినవాడగును. (5:5)

ఓ అర్జునా! కర్మయోగమును అనుస్టింపక సన్యాసము అనగా మనస్సు, ఇంద్రియములు, శరీరములద్వార జరుగు కర్మలన్నింటి యందును కర్త్రత్వమును త్యజించుట కష్టము. భగవత్సరూపమును మననము చేయు కర్మయోగి పరబ్రహ్మ పరమాత్మను శీఘ్రముగా పొందుచున్నాడు. (5:6)

కర్మయోగము నాచరించువాడు మనస్సును వశమునందుంచుకొనినవాడు, జితేంద్రియుడు, అంతఃకరణసుద్ది కలవాడు, సర్వప్రాణులలో అత్మస్వరూపుడైన పరమాత్మను తన ఆత్మకలవానికి కర్మలను ఆచరించుచున్నను వాటిచేత అంటబడడు. (5:7)

పరమార్దతత్వమును నెరిగిన సాంఖ్యయోగి చూచుచు, వినుచు, స్ప్రుశించుచు, ఆఘ్రాణించుచు, భుజించుచు, నడుచుచు, నిద్రించుచు, శ్వాస క్రియలను నడుపుచు, భాషించుచు, త్యజించుచు, గ్రహించుచు, కనులను తెరుచుచు, మూయుచు ఉన్నను ఇంద్రియములు తమతమ విషయముల యందు వర్తించుచున్నవనియు, తనేమియు చేయుటలేదనియు తలంచును. (5:8.9)

ఎవడు ఫలాపేక్ష కాంక్షింపక కర్మలన్నింటిని భగవదార్పనము గావించి కర్మల నాచరించునో, ఫలాశక్తిరహితముగా కర్మలనాచరించు వాడు తామరాకుకు నీటిబిందువులు అంటని రీతిగా పాపమున చిక్కుబడడు. (5:10)

కర్మయోగులు ఫళాశక్తిరహితులై కేవలము ఇంద్రియములు, మనస్సు, బుద్ధి, శరీరముల ద్వార అంతఃకరణ శుద్దికై కర్మలను ఆచరించుచున్నారు. (5:11)

నిష్కామకర్మయోగి కర్మఫలమును త్యజించి, భాగవత్ప్రాప్తి రూపమైన శాంతిని పొందును. కర్మఫలాసక్తుడైన వాడు కర్మలనాచరించి బద్దుడగు చున్నాడు.  (5:12)

ఇంద్రియ నిగ్రహముతో నవద్వారములుగల శరీరమునందు సమస్తకర్మలను మానసికముగా త్యజించి, పరమాత్మస్వరూపమున స్థితుడై, ఆనందమును అనుభవించుచున్నాడు. (5:13)

భగవంతుడు జీవుల యొక్క కర్త్రుత్వమునుగని, వారి కర్మలనుగని, కర్మఫలసంయోగామును గాని సృజింపడు. ఈ యన్నింటిలో ప్రకృతియే ప్రవర్తించుచున్నది. సర్వవ్యాపియైన భగవంతుడు ప్రాణుల పుణ్యపాపకర్మలలో దేనికిని భాగస్వామి కాదు. అజ్ఞానముచే జ్ఞానముకప్పబడి యుండుటవలన ప్రాణులు భ్రమకి లోనగుచున్నారు. (5:14,15)

ఎవని అజ్ఞానము, జ్ఞానము(పరమాత్మ తత్వము) చేత నశింపబడునో అతనికి జ్ఞానము సూర్యునివలె ప్రకాశించి పరమార్థతత్వమును జూపును. (5:16)

పరమాత్మయందే నిరంతరము ఏకీభావముతో స్తితులై, తత్పరయానులైన పురుషులు జ్ఞానసాధనతో పాపరహితులై, పునరావ్రుత్తిరహితమైన శాశ్వత పరమగతిని పొందుచున్నారు. (5:17)

విద్యవినయ సంపన్నుడైన బ్రాహ్మణునియందును, గోవు, ఏనుగు, కుక్క మొదలగు వానియందును, చండాలుని యందును సమదృష్టిని గలవానినే జ్ఞానీ అందురు. (5:18)

ఎవరి మనస్సు సమభావమందు స్తిరమై యున్నదో అట్టివారు ఈ జన్మయందే సంపూర్ణ జగత్తును జయించిన వారగుదురు. అనగా ప్రాపంచిక విషయాతీతస్తితికి చేరుదురు. పరమాత్మ దోషరహితుడు, సముడు, అందువలన సమభావస్తిత మనస్కులైన వారు బ్రహ్మమునందున్న వారెయగుదురు. (5:19)

స్థిరమైన బుద్దిగలవాడును, మొహవివశుడు అయిన బ్రహ్మవేత్త ఇష్టమైన దానిని పొందినపుడు సంతోషముగాని, అనిష్టమైన దానిని పొందినప్పుడు దుఃఖముగాని పొందడు. (5:20)

ప్రాపంచిక విషయములయందు అనాసక్తమైన అంతఃకరణముగల సాధకుడు ఆత్మస్తితిధ్యాన జనితమైన సాత్వికాత్మానందమును పొందును. పిదప అతడు బ్రహ్మనిష్ఠయను సమాధితో గూడుకొనినవాడై, అక్షయమగు సుఖమును పొందుచున్నాడు. (5:21)

ఓ అర్జునా! విషయే0oద్రియ సంయోగమువలన ఉత్పన్నములగు భోగములన్నియును భోగలాలసులకు సుఖములుగా భాసించినను అవి నిస్సందేహముగా దుంఖఃహేతువులే. ఆధ్యంతములు గలవి. అనగా అనిత్యములు. వివేకి వాటియందు ఆసక్తుడు కాడు. (5:22)

ఎవరు ఈ శరీరము విడువకముందే అనగా జీవించి యుండగానే కామక్రోధాదుల ఉద్వేగములను అదుపులో నుంచుకోనునో (అరిషడ్వర్గములను జయించునో) అతడే నిజమైన ఆత్మానంద యోగి. (5:23)

ఎవరు అంతరాత్మయందే సుఖించుచు, అత్మయందే రమించునో, అట్టి ఆత్మజ్ఞానియైన సాంఖ్యయోగి, పరబ్రహ్మ పరమాత్మయందు ఏకీభావస్తితుడై యుండునో అతడు బ్రహ్మ సాక్షాత్కారము పొందును. (5:24)

పాపరహితులును, జ్ఞానప్రభావమున సమస్తసంశయములను నివృత్తిని సాధించినవారు, సర్వప్రాణులహితమును గోరు ఋషులు, బ్రహ్మనిర్వాణ మును పొందుచున్నారు. (5:25)

కామక్రోధములు లేనివారు, మనోనిగ్రహము కలవారును అయి, పరబ్రహ్మపరమాత్మ సాక్షాత్కారము పొందిన జ్ఞానులకు అంతటను పరబ్రహ్మపరమాత్మయే గోచరించును. (5:26)

బాహ్య విషయభోగములను చింతచేయక వాటిని పారద్రోలవలెను. దృష్టిని భ్రూమద్యమునందును స్తిరముగా ఉంచవలెను. నాసికయందు ప్రసరించుచున్న ప్రాణాపాన వాయువులను సమస్తితిలో నడుపవలెను. ఈ ప్రక్రియల ప్రభావమున మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియములు సాధకుని వశములోనికి వచ్చును. ఎవడు ఈ విధముగా ఇంద్రియములను జయించి, దృష్టిని భ్రూమధ్యమున నిలిపి ప్రాణాపాన వాయువులను స్తంబిమపజేసి, మనస్సును, బుద్దిని, స్వాధీన మొనర్చుకొని, మోక్షాసక్తుడై యుండునో అట్టివాడే ముక్తుడనబడును ఇట్టి సాధనలవలన మోక్షపరాయణుడైన సాధకుడు ఇచ్చాభయక్రోధరహితుడై ఎల్లప్పుడూ ముక్తుడగును. (5:27,28)

భగవంతుడు సకల యజ్ఞ తపః ఫలములను పొందువానిగను, సకల ప్రపంచ నియామకునిగను, ఇట్టి భగవత్తత్వమును ఎరిగిన భక్తునకు పరమశాంతి లభించును. ఆ విధముగా నన్ను గ్రహించిన మహనీయుడు మోక్షమును పొందుచున్నాడు (5:29)